|
«لیلا
اکبرپور- الحاق به سازمان تجارت جهانی و خصوصیسازی
دو اتفاق بزرگی است که اقتصاد ایران ناگزیر به
پذیرش آن است.
با
توجه به نقش بیمه در توسعه اقتصادی، صنعت بیمه
کشور نیز وارد بازاری رقابتی شده و باید خود را با
شرایط جدید وفق دهد. عدمحضور بیمهگران خارجی هماکنون
به خاطر وجود برخی قوانین و موانع حقوقی است که
باتوجه به سخنان وزیر اقتصاد و دارايي مبنیبر
امکان فعالیت موسسات بیمه خارجی در ایران امکان
رفع آنان وجود دارد. از این رو بحث جذابیتهای
بازار و امکان رقابت بین شرکتهای بیمه داخلی و
خارجی، آینده صنعت بیمه و فرصتها و تهدیدهایی که
از این نظر ممکن است برای صنعت بیمه و شرکتهای
بیمه داخلی حادث شود، موضوعاتی است که در این
مصاحبه به آن پرداختهایم. مهندس مثنوی قائم مقام
مدیرعامل بیمه ملت درخصوص ورود بیمههای خارجی به
ایران معتقد است، برای فعالیت در بیمههای مستقیم
و خدمات مناسب نیاز به دفاتر و نمایندگیهای فعال
خدمات پس از فروش است و ایجاد این دفاتر و شعب،
زمان بر و البته هزینه بر خواهد بود و قطعا نميتواند
جزء اولویتهای آنان باشد. او به سوالات ما پاسخ
داده که در ادامه ميآید:
-
آقای مثنوی در زمینه ورود شــرکتهای بیمـــه
خارجی در ایران چه قوانینی وجود دارد و این شرکتها
چـگونه ميتوانند فعالیت کنند؟
در این خصوص دو قانون اصلی وجود دارد: قانونی عام
که بر کلیه موسسات و شرکتهای خارجی مایل به
فعالیت در ایران حاکم است و قانون سرمایهگذاری
خارجی آن را تعیین کرده است و من در اینجا به آن
نميپردازم و قانون خاص برای موسسات بیمه مایل به
فعالیت در ایران، که در فصل چهارم قانون تاسیس
بیمه مرکزی ایران و بیمهگری به آن اشاره شده است.
براساس قانون بیمه موسسات خارجی ميتوانند با
درخواست از بیمه مرکزی و تاييد بیمه مرکزی و سپس
تاييد شورایعالی بیمه و تصویب هیاتوزیران امکان
حضور در بازار بیمه کشور را بهدست آورند.
-
چه محدودیتها و یا قوانینی باید رعایت شود تا یک
شرکت بیمه خارجی بتواند در ایران فعالیت کند؟
براساس قانون بیمه مرکزی ، موسسات بیمه باید برای
فعالیت در رشتههای بیمه زندگی و رشتههای غیرزندگی
اولا مبلغی را به عنوان ودیعه نزد بیمه مرکزی
بلوکه نمایند. مبلغ این ودیعه را شورایعالی بیمه
تصویب ميکند؛ اما برای هر یک از رشتهها نباید
کمتر از 500هزار دلار باشد. ثانیا موسسات بیمه
باید از محل درآمدهای کسب شده به مرور زمان مبلغ
این ودیعه را تا دو برابر نزد بیمه مرکزی تکمیل
نمایند. ثالثا موسسات بیمه خارجی ميتوانند درآمد
حاصل از فعالیتهای خود را از کشور مشروط به اینکه
در هر سال بالاتر از 10درصد ودیعه آنان نباشد
خارج نمایند و بالاتر از این مبلغ باید به تاييد
هیاتوزیران برسد. رابعا کلیه قوانین و آييننامههایی
که حاکم بر صنعت بیمه ایران و شرکتهای بیمه داخلی
است نیز باید توسط این موسسات رعایت گردد. این
قوانین و آييننامهها از دو منشا قانون و مصوبات
شورایعالی بیمه نتیجه ميشود: هم چون رعایت نظام
تعرفه، اتکايي اجباری و...
-
فکر ميکنید چه بخشهايي از بازار بیمه کشور برای
شرکتهای خارجی جذابیت داشته باشد که بخواهند در
آن فعالیت کنند؟
به نظــر من با توجه به فاصله عمیق قوانین و
دستورالعملهای حاکم بر صنعت بیمه کشور با کشورهای
دیگر شرکتهای بیمه خارجی در ایران بیشتر جـــذب
بازار بیمهنامههای غیرمستقیم یا اتکايي خواهند
شد تا فروش بیمهنامههای مستقیم.
-
چرا بیمهنامههای اتکايي برای آنها جذابیت دارد؟
به نظر من دو دلیل اصلی برای این موضوع وجود دارد
اولا در بخش بازار اتکايي قوانین محدودکننده در
مقایسه با فعالیتهای فروش بیمهنامههای مستقیم
وجود ندارد، مثلا نظام تعرفهاي وجود ندارد،
اتکايي اجباری مطرح نیست و غیره. ثانیا در خصوص
ریسکهای با سرمایه بالا همچون کارخانجات صنعتی
بزرگ مانند پتروشیمیها، خودروسازیها، صنایع
فولاد، هواپیماييها، کشتی رانیها و .... در حال
حاضر نیز نرخهای بینالمللی حاکم است و بیمهنامههای
صادره ایران تقریبا با شرایط بینالمللی صادر ميشود
بنابراین انتظار ميرود رغبت ورود آنها به این بخش
از بازار بیشتر باشد.
-
یعنی شما فکر ميکنید اگر اجازه داده شود که شرکتهای
بیمه خارجی در بخش اتومبیل، درمان، حوادث یا رشتههای
دیگر فعالیت کنند، برای آنها جذابیتی نداشته باشد؟
باتوجه به قوانین فعلی خیر. قواعد فنی حاکم بر
صدور بیمهنامه باید براساس ارزیابی ریسک باشد. در
حال حاضر غیراز ریسکهای بزرگ که براساس نرخهای
بینالمللی صادر ميگردد، در بقیه رشتهها تعرفه
حاکم است و این بر خلاف قوانین و قواعد حرفهاي و
اصولی است که آنها بر مبنای آن آموزش دیده و عمل
ميکنند.
-
با توجه به اینکه تغییر نظام تعرفهاي در دستور
کار قرار دارد و با فرض این تغییر، شما فکر ميکنید
جذابیت کدام رشتهها برای آنها بیشتر است؟
باید پس از تغییر قوانین به این سوال جواب داد.
فاصله صنعت بیمه ایران با دنیا از نظر قوانین فقط
نظام تعرفهاي نیست، بلکه اتکايي اجباری و اختیاری،
قواعد مربوط به میـــزان نگهداری ریسکها، قواعد
نمایندگیهای شرکت، قواعد مربوط به محصولات جدید،
قوانین مربوط به صورتهای مالی و غیره نیز مطرح
است. اما اگر بخواهم جوابی به سوال شما بدهم و اگر
فرض کنیم که قوانین و دستورالعملهای حاکم بر صنعت
بیمه ایران به سطح قوانین و استانداردهای بینالمللی
نزدیک گردد، غیر از رشته اتکايي و ریسکهای بزرگ،
بیمهنامههای عمر نیز از جذابیت کافی برخوردار
است. بازار بکر و روبه رشد بیمهنامههای عمر ميتواند
برای شرکتهای بیمه خارجی جذاب باشد.
-
یعنی حتی اگر قوانین ایران به سمت استانداردهای
بینالمللی حرکت نماید مثلا رشتههايي مانند بیمههای
درمان تکمیلی و اتومبیل که در حال حاضر بیش از 70درصد
بازار را به خود اختصاص داده است، برای آنها جذاب
نیست؟
در رشــتههايي که مثال زدید برای ارائه خدمات
مناسب نیاز به دفاتر و نمایندگیهای فعال خدمات پس
از فروش است و ایجاد این دفاتر و شعب، زمان بر و
البته هزینه بر است و نميتواند جزء اولویتهای
آنان باشد. هرچند اگر این رشتهها با تغییر قوانین
سود آور گردند من فکر ميکنم موسسات خارجی ميتوانند
از طریق اتکايي وارد این بازارها شوند ولی فروش
مستقیم خیر و شاید با مشارکت با شرکتهای داخلی و
بهصورت نوعی جوینت ونچر (Joint Venture) و نه
مستقیم.
-
در بخشهایي که برای موسسات خارجی جذاب است آیا
ورود آنها تهدیدی برای شرکتهای بیمه داخلی بهوجود
خواهد آورد یا اصولا شرکتهای داخلی ميتوانند با
آنها رقابت کنند؟
اصولا صنعت بیمه با بقیه صنایع تفاوت ماهوی دارد.
در صنعت بیمه رقابت به آن معنايي که در صنایع دیگر
در جریان است، مطرح نیست. نقطه بهینه فعالیت شرکتهای
بیمه در مشارکت حداکثری تعریف ميشود. ریسکها
باید با قواعد فنی و به اندازه لازم بین شرکتهای
بیمه داخلی و جهانی توزیع شود. سود در این توزیع
است یا بهعبارتی حداقل خسارت در این توزیع است.
در بخش اتکايي و ریسکهای بزرگ، در حال حاضر نیز
شرکتهای خارجی در ایران حضور دارند. درست است که
این حضور فیزیکی نیست؛ ولی در دنیای امروز در
زمینه اتکايي تفاوتی ندارد که دفتر آنها در تهران
است یا اروپا. بنابراین در حال حاضر نیز ما در حال
همکاری یا رقابت هستیم. به نظر من با توجه به ورود
ایران به سازمان تجارت جهانی یا WTO صنعت بیمه
ایران بنا به ذات فعالیت بیمهاي از بقیه صنایع
کشور جلوتر است، هر چند برای اینکه بتوانیم بهتر
این فعالیتها را سامان دهیم باید قوانین و مقررات
هرچه سریعتر برای بسترسازی قبول ریسک از خارج
مهیا گردد. متاسفانه امروز برخی قوانین دستوپاگیر
وجود دارد که باید اصلاح شود تا ما همان طور که
ریسک خود را واگذار ميکنیم، ریسک آنها را نیز
بپذیریم. فرآیند یادگیری سازمانی زمانبر است و
باید هرچه زودتر برای این امر آماده شویم. بدون
اینکه اجازه راه رفتن داشته باشیم، دویدن غیرممکن
است، هرچند در این تمرین شاید زمین خوردن نیز وجود
داشته باشد، به قول معروف حرکت نکردن برای ترس از
زمین خوردن بدتر از مرگ است.
-
به نظر ميرسد شما نگرانی از ورود موسسات بیمه
خارجی به ایران ندارید؟
همین طور است در این خصوص نگرانی وجود ندارد. صنعت
بیمه امروز ایران با مسائل مهمتری مواجه است که
باید آنها را حل نماید و کلیات آن در فرمان ریاستمحترم
جمهوری متبلور است. امیدوارم این مسائل هرچه زودتر
برطرف گردد.
-
فکر ميکنید چه تغییر و تحولاتی در شرکتهای بیمه
لازم است تا آنها خود را برای رقابت بهتر با شرکتهای
خارجی و ورود به بازار بینالمللی آماده نمایند و
یا چه نقاط ضعفی باید در شرکتهای بیمه بهبود یابد؟
به نظر من بیش از اینکه شرکتهای بیمه نیاز به
تقویت داشته باشند، نیاز است قوانین و بسترها
برای فعالیت آنها آماده گردد. باید آزادسازی
اقتصادی صنعت بیمه براساس بند الف و جداشدن تصدیگری
از فعالیتهای حاکمیتی براساس بند «ج» اصل 44
فرمان مقام معظم رهبری هرچه سریعتر انجام گیرد.
اگر نقطه قابل بهبودی نیز ضروری باشد، شرکتهای
بیمه به سرعت خود را تقویت ميکنند. شاید مهمترین
مساله شرکتهای بیمه تربیت، آموزش و تامین نیرویهای
متخصص و آشنا به صنعت بیمه جهانی باشد که آن هم در
میان مدت قابلحل است.
-
فکر ميکنید اگر فضای کسب و کار صنعت بیمه براساس
اصل 44 سامان یابد و شرکتهای بیمه خارجی نیز وارد
شوند در میان مدت ساختار صنعت بیمه چه تغییر عمدهاي
خواهد نمود؟
اگر قوانین و دستورالعملهای صنعت بیمه کشور به
سمت استانداردهای جهانی حرکت نماید، در میان مدت
شرکتهای بیمه به سمت تخصصی شدن پیش خواهند رفت و
کارايي عملیاتی و تخصص مبنای ارائه محصولات خواهد
شد: محصولاتی که متناسب با نیاز مشتریان است نه
مجوزهای اخذ شده. میوه این تخصصی شدن نیز رضایتمندی
مشتریان و جامعه است و بازار بیمه کشور به سرعت تا
چند برابر فعلی گسترش خواهد یافت.
|
